Ова не е текст за рекламен слоган на некој финансиски бренд, туку размислување за оние работи што, дури и со сите пари на светот, не можат да се купат. Материјализмот, во таа смисла, ја постигна својата цел: нè натера да поверуваме дека сè може да се купи или продаде.
Но животот не е составен само од материјални работи. Човекот не живее само од леб. Постојат многу други работи што се навистина важни и неопходни, а тие не се добиваат преку финансиска размена.
Што се тие работи?
Парите, на пример, не можат да купат доверба. Кога еднаш ќе се наруши пријателството или кога ќе се откријат нечии лоши намери, не е лесно повторно да се состави она што било скршено. Затоа луѓето престануваат да веруваат. А човекот, затворен во себичноста на своето его, почнува да не им верува ниту на другите.
Парите не можат да купат чесност. Чесноста не е производ што може да се најде на пазарот и да се продаде на оној што ќе понуди најмногу. Таа не се купува, туку се учи, се негува и се живее. Ако единствената цел е профит врз грбот на многу жртви, тогаш не може да се очекува тие жртви да гледаат во таквиот човек некој пристоен и чесен. Оној што гази врз другиот секогаш останува морално сиромашен, и така ќе биде запаметен.
Парите не можат да купат почит, барем не вистинска почит. Почитта е признание на човечката великодушност, на добрината и на вредноста на делата. Со сила може да се предизвика страв, но не и почит. Луѓето можат да се плашат од моќникот, но тоа не значи дека го сметаат за добар, чесен или благороден.
Парите не можат да купат ни наклонетост, ни љубов, ни искрена добра волја. Во ниедна вистинска врска тие не се појавуваат од ништо. Тие се раѓаат од мали гестови на добрина, од служење, верност, присуство и посветеност.
Вредноста на другиот
Ако внимателно ги погледнеме сите овие работи, ќе видиме дека чесноста, почитта и довербата се стекнуваат лека полека. Тие се негуваат во здрави односи и се потврдуваат преку другиот човек. Особено довербата се раѓа природно таму каде што постои здрава и искрена врска.
Затоа, да, човек може да биде најбогат на светот, да има замоци во Европа или нафтени бизниси во Соединетите Американски Држави, а сепак да биде сиромашен по човечност. Сиромашен во доблести, сиромашен во односи, сиромашен во способноста да биде навистина човек и без почит од добрите луѓе.
И тука не помагаат влијателни пријатели, политичари, лидери, советници или кој било друг. Реалноста зборува погласно од приказните што некој ги создава за себе. Делата покажуваат каков е човекот, а не наративот што сака да го продаде за себе.
Да, иако звучи како рекламен слоган, постојат работи што не можат да се купат со пари. Никакво богатство нема само по себе да направи некого подобар човек. Не затоа што богатството само по себе е проблем, туку затоа што проблемот настанува кога човек ќе ја жртвува својата добрина за да го стекне тоа богатство.
А тогаш токму тоа богатство останува неговата единствена и сиромашна награда.
Риксио Портиљо
