Петнаесет века пред појавата на паметните телефони, египетските монаси опишале духовна болест што особено се појавувала во долгите и жешки денови. Нивната дијагноза денес звучи изненадувачки современо.
Се јавува среде ден, кога жештината е најсилна, а времето изгледа како да застанало. Монахот седи во својата ќелија и чувствува немир. Не може да се моли, не може да чита, не може да работи. Постојано погледнува низ прозорецот и почнува да мисли дека некаде на друго место би бил покорисен, послободен и духовно пожив.
Пустинските отци оваа состојба ја нарекле акедија. Зборот потекнува од грчкиот израз што означува рамнодушност, внатрешна безволност и губење грижа за она што е важно. Евагриј Понтиски ја вброил меѓу осумте расеани и нарушени мисли што го напаѓаат човекот на духовниот пат.
Акедијата не е обична мрзеливост. Таа е подлабока духовна тага, одбивност кон токму оние работи што треба да го хранат човекот. Свети Тома Аквински подоцна ја опишува како тага пред духовното добро. Човекот знае дека молитвата, тишината, верноста и редот му се потребни, но токму кон нив чувствува отпор.
Затоа акедијата може да изгледа и како прекумерна зафатеност. Човек не мора да лежи безволно. Може постојано да го проверува телефонот, да бара нови содржини, да планира, да купува, да менува активности и да се движи од едно одвлекување на вниманието кон друго. Но едно не може да направи: да остане мирен таму каде што е.
Токму затоа ова искуство е многу блиско до современиот човек, особено во лето. Долгите денови, променетата рутина, одморот и слободното време можат да откријат немир што инаку го покриваме со обврски. Потребата на монахот постојано да гледа низ прозорецот денес стана наша потреба постојано да го проверуваме телефонот. Неговата мисла дека вистинскиот живот е некаде на друго место денес личи на нашиот страв дека пропуштаме нешто.
Пустинските отци понудиле едноставен, но тежок лек: остани.
Остани во молитвата. Остани во својата должност. Остани со луѓето што ти се доверени. Остани во сегашниот момент. Акедијата ветува дека спасот е во бегството, но најчесто го носиме истиот немир со себе каде и да заминеме.
Верноста го лекува немирот. Малите навики го враќаат срцето во ред. Кратката молитва, тишината, благодарноста, работата што треба да се заврши и вниманието кон ближниот стануваат начин човекот повторно да се вкорени во Бога.
Кога летното попладне ќе стане долго, кога ќе се јави желба да избегаме од местото, од луѓето или од себеси, добро е да се сетиме дека тоа чувство е старо со векови. Го познавале и пустинските монаси. А нивниот совет останува актуелен и денес: не барај нова бучава, туку остани верен. Сонцето ќе се помести. Денот ќе помине. А срцето што останало со Бога ќе стане послободно.
Алетеја/к.мк
