Папата Лав XIV беше во посета на Универзитетот „Сапиенца“ во Рим, каде што ги повика младите да ја отфрлат резигнацијата, да станат „занаетчии на вистинскиот мир“ и предупреди на зголемените воени трошоци и на опасностите од употребата на вештачката интелигенција во војни.

„Бидете занаетчии на вистински мир: невооружен и разоружувачки мир, скромни и истрајни, работејќи за хармонија меѓу народите и грижа за Земјата.“

Ова го порача папата Лав XIV во своето обраќање на Универзитетот „Сапиенца“ во Рим, во четврток, 14 мај 2026 година.

Пред да го одржи својот говор, Светиот Отец застана во молитва и ги поздрави членовите на универзитетската заедница, пред да се упати во Ректоратот и Аула Магна, каде што го одржа своето обраќање.

Во својот говор папата Лав рече дека „со голема радост“ ја прифатил поканата да се сретне со универзитетската заедница.

Папата го пофали Универзитетот како центар на извонредност во многу дисциплини, а воедно ја истакна и неговата посветеност на обезбедување пристап до образование за лицата со помали економски можности, лицата со попреченост, затворениците и бегалците што бегаат од воени зони.

На посебен начин, Светиот Отец изрази благодарност за договорот потпишан меѓу Римската епархија и Универзитетот „Сапиенца“ за отворање универзитетски хуманитарен коридор од Појасот Газа.

Папата Лав истакна дека, откако нешто повеќе од една година служи како Римски епископ, особено сакал да се сретне со универзитетската заедница и, „со пастирско срце“, најнапред да им се обрати на студентите, а потоа и на професорите.

Младите и потрагата по вистината

Размислувајќи за своето доаѓање на Универзитетот, Папата рече дека низ авениите на кампусот секојдневно минуваат многу млади луѓе, обележани со „спротивни чувства“.

„Ве замислувам понекогаш безгрижни, радосни во самата младост“, рече Папата, забележувајќи дека дури и во „свет во неволја, обележан со ужасни неправди“, младите сè уште чувствуваат дека иднината „сè уште не е напишана и дека никој не може да ви ја одземе“.

Светиот Отец рече дека студиите, пријателствата и средбите со „учители на мислата“ можат да ги преобразат луѓето на подобро, уште пред да го променат светот околу нив.

„Кога желбата за вистината станува потрага“, продолжи тој, „нашата смелост во студирањето сведочи за надежта во еден нов свет.“

Свети Августин направил сериозни грешки, но никогаш не ја изгубил страста за мудрост

Папата Лав се потсети и на својата духовна врска со свети Августин, кого го опиша како „немирен млад човек“ кој правел сериозни грешки, но никогаш не ја изгубил својата страст за убавината и мудроста.

Папата рече дека е радосен што пред средбата добил стотици прашања од студентите, иако било невозможно да одговори на сите.

„И токму затоа постојат универзитетските капеланства“, забележа Светиот Отец, опишувајќи ги како места „каде што верата се среќава со вашите прашања“.

„Ние не сме алгоритам“

Осврнувајќи се на борбите со кои денес се соочуваат многу млади луѓе, папата Лав предупреди дека „немирот има и тажно лице“.

„Не смееме да го криеме фактот дека многу млади луѓе страдаат“, рече тој.

Папата укажа на „уцената на очекувањата“ и на притисокот за постојано постигнување резултати, нарекувајќи ги „сеопфатна лага на искривен систем што ги сведува луѓето на бројки, ја засилува конкурентноста и нè остава во спирала на анксиозност“.

„Оваа духовна слабост“, продолжи тој, „нè потсетува дека ние не сме збир на она што го поседуваме, ниту материја случајно составена во нем космос.“

„Ние сме желба, а не алгоритам!“, изјави Светиот Отец.

Папата рече дека ова „посебно достоинство“ го навело да постави две прашања до универзитетската заедница.

Станување тоа што сме

Обраќајќи им се директно на младите, папата Лав рече дека современата нелагодност го поставува прашањето: „Кој си ти?“

„Да станеме тоа што сме“, забележа тој, „е карактеристична задача во животот на секој маж и секоја жена“.

Светиот Отец посочи дека „Кој си ти?“ е „прашањето што си го поставуваме еден на друг; прашањето што Му го поставуваме на Бога“.

„Тоа е прашање на кое само ние самите можеме да одговориме“, продолжи тој, „но одговорот никогаш не го наоѓаме сами.“

Папата Лав нагласи дека човечките суштества се обликувани од „нашите односи, нашиот јазик, нашата култура“, додавајќи дека универзитетските години затоа треба да станат „време на големи средби“.

„Каков свет оставаме зад себе?“

Осврнувајќи се на постарите генерации, Папата рече дека нелагодноста на младите поставува уште едно прашање: „Каков свет оставаме зад себе?“

Светиот Отец изрази жалење што денешниот свет е „помрачен од војни и од воен јазик“, опишувајќи го тоа како „загадување на разумот“ што ги напаѓа општествените односи, од геополитичко ниво па надолу.

Папата предупреди дека поедноставувањето што „создава непријатели“ треба да се исправи, особено на универзитетите, преку „грижа за сложеноста и мудро вежбање на сеќавањето“.

„Особено“, додаде тој, „трагедијата на дваесеттиот век не смее да се заборави“.

Предупредувања за воените трошоци и превооружувањето

„Повикот ‘никогаш повеќе војна!’ на моите претходници“, рече папата Лав, „нè поттикнува кон духовен сојуз со чувството за правда што живее во срцата на младите.“

Светиот Отец истакна дека воените трошоци во светот, особено во Европа, енормно пораснале во текот на изминатата година.

„Да не го нарекуваме ‘одбрана’ вооружувањето што ги зголемува тензиите и несигурноста, ги осиромашува инвестициите во образованието и здравството, ја поткопува довербата во дипломатијата и ги збогатува елитите што воопшто не се грижат за општото добро“, предупреди тој.

Покрај тоа, папата Лав нагласи дека општеството мора да остане будно во однос на развојот и примената на вештачката интелигенција, и во воената и во цивилната сфера.

„Ова е особено важно“, рече тој, „за човечките одлуки да не бидат лишени од одговорност и за да не се продлабочува трагедијата на конфликтите“.

Папата конкретно ги посочи Украина, Газа и палестинските територии, Либан и Иран како примери за она што го нарече „нечовечка еволуција на односот меѓу војната и новите технологии во спирала на уништување“.

„Нека студиите, истражувањето и инвестициите се движат во спротивна насока“, повика Светиот Отец. „Нека бидат радикално ‘да’ за животот, да за невиниот живот, да за младиот живот, да за животот на народите што плачат за мир и правда.“

Заштита на создадениот свет

Втората област на заедничка посветеност, рече папата Лав, се однесува на екологијата.

Потсетувајќи на енцикликата на папата фрањо за животната средина, Laudato si’, Светиот Отец го наведе предупредувањето дека „моментално сме сведоци на вознемирувачко затоплување на климатскиот систем“.

Повеќе од една деценија подоцна, папата Лав забележа дека „покрај добрите намери и одредени напори насочени кон оваа цел, ситуацијата не изгледа подобрена“.

Во овој контекст, Папата ги охрабри младите да не се предаваат на резигнација, туку „да го преобразат немирот во пророштво“.

Погледот на оние што веруваат

„Оние што веруваат“, продолжи тој, „на посебен начин знаат дека историјата не се распаѓа беспомошно во рацете на смртта.“

Напротив, рече тој, историјата секогаш е заштитена од „Бог Кој создава живот од ништо, Кој дава без да одзема, Кој дели без да троши“.

„Денес“, изјави Светиот Отец, „распаѓањето на посесивната и конзумеристичка парадигма го расчистува просторот за новото што веќе никнува: проучувајте, негувајте, заштитувајте ја правдата!“

Потоа папата Лав ги повика студентите и професорите да му се придружат во тоа да станат „занаетчии на вистинскиот мир“.

„Бидете уметници на вистински мир: невооружен и разоружувачки мир, скромни и истрајни, работејќи за хармонија меѓу народите и за грижата за Земјата“, рече тој.

„Потребни се целата ваша интелигенција и смелост“, додаде Папата.

„Верувајте во своите студенти“

Осврнувајќи се конкретно на професорите, папата Лав ја опиша „Сапиенца“ како „место на студии и центар на експериментирање“, кое со векови формирало умови способни за критичка мисла.

Светиот Отец им рече на професорите дека имаат одговорност и привилегија да негуваат „плоден контакт со умовите и срцата на младите луѓе“.

„Од најголема важност е да верувате во своите студенти“, нагласи Папата. „Затоа често прашувајте се: дали им верувам?“

Предавањето како облик на милосрдие

Папата го опиша предавањето како „облик на милосрдие“, споредувајќи го со „спасување мигрант на море, сиромашен човек на улица или очајна совест“.

Поучувањето, продолжи тој, „значи секогаш и во секоја околност да се сака човечкиот живот, вреднувајќи ги неговите можности“.

Папата Лав рече дека образованието треба да им се обраќа „на срцата на младите луѓе“, а не да се фокусира само на интелектуалното знаење.

Според тоа, објасни Светиот Отец, поучувањето „станува сведоштво за вредностите преку животот: тоа е грижа за реалноста, отвореност кон она што сè уште не е разбрано, зборување на вистината“.

Папата потоа праша која би била смислата од формирање истражувачи или професионалци што не ја негуваат совеста, правдата и почитта кон она што „ниту може, ниту треба да биде доминира“.

Нов образовен сојуз

„Знаењето“, рече тој, „служи не само за постигнување професионални цели, туку и за препознавање на тоа кој е човекот“.

Папата Лав додаде дека преку предавања, пракса, интеракција со градот, дипломски трудови и докторски студии, студентите можат постојано да откриваат нови мотиви и да учат да воспоставуваат ред „меѓу учењето и животот, меѓу средствата и целите“.

Папата Лав XIV го заврши своето обраќање нагласувајќи дека неговата посета има цел да биде „знак на нов образовен сојуз“ меѓу Црквата во Рим и престижната универзитетска заедница. Тој ги увери присутните во своите молитви и им го даде својот апостолски благослов.

Ватикан њуз/к.мк