Католиците не го измислиле виното. Но она што го направиле со него, литургиски, теолошки и во подрумите на илјадници манастири, засекогаш ја променило неговата историја.
Виното е постаро од христијанството за неколку илјади години. Доказите за производство на вино во регионот на Кавказ датираат најмалку од 6000 година пред Христос. Древните Египќани, Грци и Римјани имале развиени вински култури многу пред да биде крстен првиот христијанин.
Она што католичката традиција го направила со виното е поинаква и многу поинтересна приказна од приказната за неговото откривање.
Таа започнува на свадба.
Кана
Првото чудо во Евангелието според Иван се случува на свадбена гозба во Кана Галилејска, каде што снемало вино. Марија го забележува тоа и Му го кажува на својот Син.
Исус им вели на слугите да наполнат шест камени садови со вода, садови што се користеле за обредно очистување, а секој од нив собирал по дваесет до триесет ведра. Водата станува вино. Кога старосватот го пробал, го повикува младоженецот и му вели: „Доброто вино си го зачувал за сега.“
Тоа не било само вино што ќе ја спаси ситуацијата. Тоа било најдоброто вино, зачувано за крај, а не само за да ја спаси ситуацијата.
Што и да значи чудото во Кана, уште од почетокот покажува дека христијанскиот однос кон виното не е ниту срамежлив, ниту само практичен. Тој е дарежлив, па дури и раскошен.
Потоа, ноќта пред својата смрт, Исус зема чаша со вино, благодари и вели: „Ова е Мојата крв на Заветот, која се пролева за мнозина.“
Од тој момент, виното повеќе не е само културен знак или пијалок. Според католичкото разбирање, тоа станува дел од средишниот чин на христијанското богослужение.
Без вино нема света Литургија.
Манастирскиот подрум
Оваа литургиска неопходност имала практични последици што ја обликувале историјата на европското земјоделство. Каде што се ширело христијанството, таму следело и лозарството. Виното било потребно за Евхаристијата, но исто така монашките заедници сериозно го сфаќале бенедиктинското правило дека монасите треба да живеат од трудот на своите раце.
Лозарството бара знаење што се собира со поколенија, внимателно следење на почвата и климата, како и трпение што се мери со години. Манастирите ги имале токму условите во кои тоа знаење можело да се развива и да се зачува: стабилност, писменост, земја и време.
Од 12 век натаму, бенедиктинските и цистерцијанските манастири низ Франција станале чувари на лозарското знаење од римско време, во период кога војните уништувале голем дел од Европа.
Цистерцијанците во Бургундија започнале систематски да ја проучуваат врската меѓу почвата, климата и квалитетот на грозјето. Од тоа подоцна се развил поимот terroir, кој денес е основен за разбирањето на доброто вино.
Clos de Vougeot, бургундско лозје оградено со ѕидови, кое и денес произведува дел од најбараните вина од сортата пино ноар во светот, било создадено од цистерцијанците во 12 век. Тие самите го изградиле ѕидот околу лозјето.
Свети Мартин Турски, римски војник од 4 век кој станал епископ, и денес се смета за духовен татко на француското вино. Нему му се припишува ширењето на лозарството низ долината на Лоара и пошироко. Неговиот манастир во Мармутие станал еден од најважните центри за производство на вино во раносредновековна Франција.
Дом Перињон
Приказната ја достигнува својата најпозната епизода во подрумите на опатијата Отвилер, на ридовите над Еперне, во областа Шампањ во североисточна Франција.
Во 1668 година, таму пристигнал еден бенедиктински монах по име Пјер Перињон. Бил поставен за управител на подрумот, одговорен за производството на вино во опатијата, но и за нејзините значителни долгови.
Во тоа време регионот произведувал вина што францускиот двор во голема мера ги занемарувал, бидејќи повеќе ги ценел силните црвени вина од Бургундија и Бордо.
Дом Перињон, при што „Дом“ е титула што се користи за бенедиктинските монаси во Франција, поминал 47 години во Отвилер работејќи на два главни проблеми: како да се направи чисто бело вино со постојан квалитет и како да се контролира секундарната ферментација, која често предизвикувала шишињата да експлодираат во подрумите.
Неговите решенија биле систематски. Тој го усовршувал мешањето грозје од различни лозја за да ги усогласи нивните квалитети и експериментирал со плутени затворачи донесени од Шпанија, за да го задржи притисокот на пенливото вино без да се скрши шишето.
Познатата приказна дека, кога првпат го пробал пенливото вино, извикал: „Дојдете брзо, ги вкусувам ѕвездите“, речиси сигурно е подоцнежна легенда.
Но сигурно е дека Дом Перињон не бил директниот изумител на шампањот каков што го познаваме денес, туку човекот што го направил возможен. Тој ги поставил методите на мешање и ферментација што му ја донеле славата на регионот Шампањ.
До неговата смрт во 1715 година, опатијата ги удвоила своите лозја. Дом Перињон е погребан во црквата на опатијата во Отвилер, а љубителите на виното и денес одат таму како на своеобразно ходочестие.
Неговиот наследник и ученик, Дом Тиери Руинар, ја продолжил неговата работа. Неговиот внук во 1729 година ја основал најстарата куќа за шампањ што постои и денес, носејќи го семејното име Ruinart.
По манастирскиот подрум
Француската револуција ги распуштила повеќето манастири што ја носеле оваа традиција, а лозјата преминале во световни раце. Но знаењето што монасите го развивале со векови останало живо.
Италијанската верзија на оваа приказна може да се види во Франчакорта, област на пенливи вина северозападно од Милано. Самото име, Franca Curta, односно „двор ослободен од данок“, упатува на клуниските манастири основани таму во 11 век.
Некои од најубавите вина од Франчакорта и денес се поврзани со манастирски заедници, меѓу кои и сервитските монаси во манастирот Анунчата во Ровато.
Во католичката традиција, виното останува повеќе од пијалок. Тоа е евхаристиска материја, дар што првпат се појавува на свадба и крвта што се пролева на Тајната вечера.
Монасите што со векови го усовршувале неговото производство не биле првенствено заинтересирани да создадат луксузен производ. Тие го зачувувале, со внимание што им прилега на светите работи, она виното го разбирале како нешто свето.
Тоа ваквите вина се вбројува меѓу најдобрите вина во историјата на човечката цивилизација, воопшто не е случајност.
Алетеја/к.мк
