Секој што ќе почне подлабоко да го проучува Светото Писмо многу брзо забележува дека имињата во Библијата имаат важна улога. Тие често откриваат одредена особина, означуваат настан или укажуваат на посебен повик во животот на некоја личност. Понекогаш имињата и се менуваат.

Всушност, потребни се само 17 глави од Книгата Битие за големиот израилски патријарх Аврам да стане Авраам.

Зошто е така? Зошто Бог им ги менува имињата на луѓето?

Краткиот одговор е дека промената на името означува нов повик во животот. Таа е знак на нов идентитет.

Од Аврам до Авраам

Во случајот со Аврам, кого Бог ќе го нарече Авраам, промената на името го одразува неговиот нов статус. На 75-годишна возраст, Господ го повикува Аврам да ја напушти својата земја и да стане почеток на нов народ. (сп. Битие 12)

Ветено му е дека ќе добие земја колку што може да види неговото око и потомство бројно како правот на земјата. (сп. Битие 13,15-16)

Аврам внимателно ги следел Господовите упатства на патот кон земјата Ханан. Кога имал 99 години, Господ повторно го повикал и му рекол: „Повеќе нема да се викаш Аврам, туку името ќе ти биде Авраам.“ (Битие 17,5)

На еврејски, името Аврам значи „возвишен татко“, додека Авраам значи „татко на мноштво“. Така промената на името станала своевиден благослов.

Бог ја наградил Авраамовата послушност и верност и го благословил за патот што стоел пред него.

Како што често се вели, зад секој голем маж стои силна жена. Авраам ја имал Сара. Бог и нејзе ѝ го променил името, од Сара во Са’ра, име што е поврзано со нејзиниот нов повик како мајка на мноштво.

„И уште му рече Бог на Авраам: Сара, жената твоја, да не ја викаш веќе Сара, туку Са’ра нека ѝ биде името. Ќе ја благословам и од неа ќе ти дадам син; ќе ја благословам, па од неа ќе произлезат народи, и цареви на народи ќе произлезат од неа.“ (сп. Битие 17,15-16)

Од Јаков до Израил

И во Стариот Завет ја наоѓаме приказната за Јаков, кој станува Израил. Името Јаков се поврзува со значењето „измамник“ или, буквално, „оној што држи за петата“, а синот на Ревека во одредена смисла живеел во склад со тоа име.

Неговиот постар брат близнак, Исав, го истакнува тоа кога објаснува дека Јаков му го одзел првородството, а потоа и благословот. (сп. Битие 27,36)

Сепак, Бог го преобразува Јаков и му дава ново име, Израил. Бог му вели: „Повеќе нема да се викаш Јаков, туку Израил.“ (сп. Битие 32,29)

Со новото име, Јаков е повикан да биде татко на дванаесетте израилски племиња и станува еден од клучните патријарси на Стариот Завет.

Новозаветни примери

Во Новиот Завет две значајни промени на име се поврзани со Петар и Павле.

Петар е второто најчесто спомнувано име во Новиот Завет по Исус. Но тој не бил роден како Петар. Неговото првично име било Симон, син Јонин. (сп. Матеј 16,17)

Тој и неговиот брат Андреј пораснале како рибари на Галилејското Езеро. Тие биле меѓу првите ученици што ги избрал Господ.

И го одведе при Исуса. А Исус, кога го погледа, му рече: „Ти си Симон, син Јонин; ти ќе се наречеш Кифа, што значи: Петар – камен.” (сп. Иван 1,42)

Зошто Господ го нарекол овој човек „Карпа“? Поради мисијата што требало да ја прими.

Господ му вели: „Ти си Петар, и на оваа карпа ќе ја изградам Мојата Црква, и вратите на пеколот нема да ја надвладеат.“ (сп. Матеј 16,18)

Рибарот од Витсаида станал карпа врз која Христос ја гради својата Црква. Бог му дал нова мисија. Тој повеќе не бил само рибар на риби, туку рибар на луѓе.

Неговото ново име го означува неговиот идентитет како прв папа и водач на Црквата.

Промена на име се случува и кај Савле, кој станува Павле. Неговото обраќање е раскажано трипати во Делата апостолски. Сепак, во ниту еден од тие извештаи не се вели дека Бог директно му го променил името. Напротив, Исус му се обраќа со зборовите: „Савле, Савле, зошто Ме гониш?“ (сп. Дела 9,4)

Неговото ново име накратко се спомнува во Дела 13,9: „А Савле, наречен и Павле, исполнет со Светиот Дух, го погледна.“

Иако промената од Савле во Павле не го следи сосема истиот образец како кај Авраам и другите, може да се разбере како знак на неговиот нов идентитет како апостол на незнабошците.

Побожност кон Пресветото Име Исусово

Почитувањето на Пресветото Име Исусово започнало уште во раната Црква.

Апостолите и првите ученици биле првите што ја негувале побожноста кон светото Име Исусово. Свети Павле во Посланието до Колосјаните пишува: „И сè што правите со збор или со дело, сè правете го во името на Господ Исус, благодарејќи Му преку Него на Бога Отецот.“ (Колосјаните 3,17)

За време на Соборот во Лион во 1274 година, папата Григориј X ја повикал целата Црква да ја прифати побожноста кон Светото Име. Наскоро потоа, доминиканците го прифатиле повикот на Црквата и почнале да проповедаат за силата и добродетелите на Светото Име.

Зошто монасите и монахињите ги менуваат своите имиња?

Во минатите генерации било вообичаено монахињи, а понекогаш и монаси, свештенички редови или браќа, да водат католички основни училишта. Присуството на посветените лица редовно било препознатливо по нивната монашка облека, а често и по нивните посебни имиња.

Затоа, кај секој ученик чија наставничка била сестра Марија од Крстот или сестра Ивана Крстителка, можело да се појави прашањето: од каде ѝ е тоа име?

Одговорот лежи во фактот дека земањето ново име го симболизира влегувањето во нова животна состојба.

Кога една жена се мажи, во многу култури го остава своето моминско презиме и го зема презимето на својот сопруг. Таа повеќе не живее во истата животна состојба, туку влегува во нова брачна заедница.

Иако оваа традиција најчесто била присутна кај женските редови, не било невообичаено и монасите да ги менуваат своите имиња при заветите или ракополагањето.

Обичаите се разликувале во однос на тоа како се избирало новото име. Понекогаш жените можеле самите да предложат ново име. Во други случаи, името им било доделувано. Но во двата случаи конечната одлука била во рацете на поглаварката.

На тој начин, новото име станува знак на нов повик, нов идентитет и ново посветување на Бога.

Хкм/к.мк