Светиот Престол: Употребата на ВИ во земјоделско-прехранбените системи мора да го стави човекот во центарот
Надбискупот Еторе Балестреро, постојан набљудувач на Светиот Престол при Обединетите нации во Женева, ја нагласи важноста на човечкото достоинство и развојот при употребата на вештачката интелигенција во земјоделско-прехранбените системи, на настан организиран заеднички од Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации и Постојаната мисија на Светиот Престол.
Вештачката интелигенција може да биде моќна алатка во земјоделско-прехранбените системи и да помогне во борбата против гладот во светот, но човекот мора да остане во центарот, рече надбискупот Еторе Балестреро, постојан набљудувач на Светиот Престол при Обединетите нации во Женева, на 5 октомври 2026 година.
„Во време кога технологијата го продолжи животниот век, се прошири низ целиот свет и отвори нови можности за развој, да дозволиме милиони луѓе да умираат од глад е едноставно колективен неуспех, етичка аномалија и историски срам“, рече тој во воведното обраќање на конференцијата „Вештачка интелигенција насочена кон човекот за земјоделско-прехранбените системи: од етика до примена“.
Настанот се одржа во Женева на 5 октомври, во организација на ФАО, Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации, и Постојаната мисија на Светиот Престол при ОН во Женева.
„Користејќи ги алатките што ни се достапни, и новите и старите, нè поттикнува една должност стара колку и човечката историја: да ги нахраниме гладните“, нагласи надбискупот Балестреро.
„Во овој напор, вештачката интелигенција може да понуди нови можности за намалување на јазот меѓу оние што имаат доволно храна и оние што немаат пристап до храна и соодветна исхрана. Но таа може и да го продлабочи тој јаз. Изборот е наш и не може да им се препушти на машините. Гладот нема да биде искоренет само со интелигенција, било човечка или вештачка, туку со совесна, одговорна и, во крајна линија, човечка решителност и дејствување.“
Важноста на човечкото достоинство и развојот
Во своето воведно обраќање, постојаниот набљудувач потсети дека за време на посетата на папата Лав XIV на седиштето на ФАО во октомври 2025 година, Папата „со загриженост потсети дека 673 милиони луѓе во светот легнуваат гладни, а уште 2,3 милијарди не можат да си дозволат нутритивно соодветна исхрана“, додавајќи дека „овие бројки не можат да се сведат само на статистика“.
Надбискупот Балестреро нагласи дека во време на брз технолошки развој, новите дигитални алатки, вклучително и вештачката интелигенција, можат на многу начини да им помогнат на малите земјоделци, овозможувајќи им пристап до агрономски знаења и пазари, како и навремени предупредувања. Овие технологии можат да понудат „преобразувачки потенцијал за продуктивност, отпорност и одржливост“.
Меѓутоа, повикувајќи се на енцикликата на папата Лав Magnifica humanitas, тој нагласи и дека „технологијата никогаш не е неутрална“ и дека „дизајнот, примената и употребата на вештачката интелигенција во земјоделско-прехранбените системи мора да го стават во центарот од Бога даденото достоинство на секоја личност и да го постават интегралниот човечки развој како своја основна цел“.
За да се исполни оваа задача, продолжи тој, меѓународната заедница и сите засегнати страни имаат одговорност етички да управуваат со вештачката интелигенција и да воспостават соодветни регулаторни инструменти за заштита на правдата и спречување на злоупотребите.
Иновацијата мора да остане во служба на човештвото
Во завршното обраќање по седниците одржани во текот на денот, надбискупот Балестреро нагласи дека Црквата не поседува технички решенија за предизвиците што ги поставува вештачката интелигенција. Сепак, таа може да понуди „компас“ за „движење низ моралните и технолошките сложености што се пред нас“, преку мудроста за централното место на човечката личност.
„Вистинскиот север кон кој покажува овој компас е заштитата и унапредувањето на вроденото, од Бога дадено достоинство на секоја човечка личност, во секоја област од животот“, рече тој.
„Ставањето на човечката личност во центарот на расправите за политиките поврзани со вештачката интелигенција не е пречка за иновацијата“, нагласи тој. „Напротив, токму тоа ѝ овозможува на иновацијата навистина да остане во служба на човештвото и да се стреми кон цели достојни за човечката личност.“
„Ако земјоделецот се сведе само на податок, или ако една рурална заедница се разгледува единствено како збир на податоци, тогаш мора да се запрашаме дали навистина е постигнат напредок“, рече тој, поздравувајќи ги сведоштвата споделени за време на настанот за тоа како дигиталните технологии можат да му служат на општото добро и да го поттикнуваат интегралниот развој.
„Крајниот тест за ‘интелигентната технологија’ не е колку далеку се протега нејзината моќ, туку колку верно му служи на човекот и на општото добро“, заклучи надбискупот Балестреро.
„Нејзиното најголемо достигнување ќе биде кога плодовите на напредокот ќе стигнат до секое домаќинство и секоја заедница, и кога никој нема да легнува гладен.“
Ватикан њуз/к.мк
