Во врска со крајот на земниот живот на Марија, Соборот ги користи зборовите од булата со која е дефинирана догмата за Успението и вели: „Непорочната Дева, зачувана чиста од секоја дамка на првородниот грев, по завршувањето на својот земен живот, беше земена со тело и душа во небесната слава“ (Lumen gentium, бр. 59).
Со оваа формулација, догматската конституција Lumen gentium, следејќи го мојот почитуван претходник Пиј XII, не се изјасни за прашањето на смртта на Марија. Сепак, Пиј XII немал намера да го негира фактот на нејзината смрт, туку само не сметал дека е погодно свечено да ја потврди смртта на Мајката Божја како вистина што треба да ја прифатат сите верници.
Некои теолози навистина тврделе дека Блажена Дева не умрела, туку веднаш била вознесена од земниот живот во небесната слава. Меѓутоа, ова мислење било непознато сè до XVII век, додека постои заедничко предание што ја гледа смртта на Марија како нејзин влез во небесната слава.
Дали Марија од Назарет можела во своето тело да ја искуси драмата на смртта? Размислувајќи за судбината на Марија и за нејзиниот однос со нејзиниот Божествен Син, изгледа оправдано да се одговори потврдно: бидејќи Христос умрел, тешко би било да се тврди спротивното за Неговата Мајка.
Црковните отци, кои немале сомнеж во ова прашање, размислувале токму во оваа насока. Доволно е да се наведе свети Јаков од Саруг (†521), кој напишал дека кога дошло времето Марија „да тргне по патот на сите поколенија“, односно по патот на смртта, „соборот на дванаесетте апостоли“ се собрал за да го погребе „девственото тело на Блажената“.
Свети Модест Ерусалимски (†634), по опширно размислување за „преблаженото успение на преславната Мајка Божја“, ја завршува својата пофалба возвишувајќи ја чудесната Христова интервенција, Кој „ја воскресна од гробот“, за да ја земе со Себе во слава.
Свети Иван Дамаскин (†704), пак, прашува: „Зошто таа, која при раѓањето ги надмина сите граници на природата, сега треба да се покори на нејзините закони, и нејзиното непорочно тело да биде подложено на смрт?“ И одговара: „За да се облече во бесмртност, неопходно е смртниот дел да биде соблечен, бидејќи ни Господарот на природата не го одби искуството на смртта. Вистина е, Тој умре по тело и со Својата смрт ја уништи смртта; на распадливоста ѝ дарува нераспадливост и ја направи смртта извор на воскресение.“
Вистина е дека во Откровението смртта е претставена како казна за гревот. Меѓутоа, фактот што Црквата ја прогласува Марија за слободна од првородниот грев преку единствена Божја привилегија, не води до заклучок дека таа добила и телесна бесмртност. Мајката не е повисока од Синот, Кој ја поднесе смртта, давајќи ѝ ново значење и претворајќи ја во средство за спасение.
Вклучена во Христовото откупително дело и соединета со Неговата спасителна жртва, Марија можела да учествува во Неговото страдање и смрт заради откупувањето на човештвото.
Она што Север Антиохиски го вели за Христос, може да се примени и на неа: „Без претходна смрт, како би можело да се случи Воскресението?“ За да учествува во Христовото Воскресение, Марија најнапред требало да учествува во Неговата смрт.
Новиот Завет не дава податоци за околностите на смртта на Марија. Ова молчење нè наведува да претпоставиме дека таа се случила природно, без некој посебен детаљ достоен за спомнување. Да не било така, како би можела информацијата за тоа да остане скриена од нејзините современици и на ниту еден начин да не биде пренесена до нас?
Што се однесува до причината за смртта на Марија, мислењата што сакаат да ја исклучат нејзината смрт од природни причини изгледаат неосновани. Поважно е да се погледне духовниот став на Блажена Дева во моментот на нејзиното заминување од овој свет.
Во врска со тоа, свети Фрањо од Салес тврди дека смртта на Марија била предизвикана од занес на љубовта. Тој зборува за умирање „во љубов, од љубов и преку љубов“, оди дотаму што вели дека Мајката Божја умрела од љубов кон својот Син Исус.
Каква и да била, од телесна гледна точка, органската биолошка причина за крајот на нејзиниот земен живот, може да се каже дека за Марија преминот од овој живот во идниот бил полно развивање на благодатта во слава. Затоа ниедна смрт не може толку соодветно да се нарече „успение“ како нејзината.
Во некои списи на црковните отци го наоѓаме самиот Исус опишан како доаѓа во часот на смртта на Својата Мајка, за да ја земе и да ја воведе во небесната слава. Така тие ја претставуваат смртта на Марија како настан на љубов, кој ја довел до нејзиниот Божествен Син, за да учествува во Неговиот бесмртен живот.
На крајот од својот земен живот, таа морала да го искуси, како Павле, но уште посилно, копнежот да биде ослободена од телото за да биде засекогаш со Христос (сп. Фил 1,23).
Искуството на смртта лично ја збогатило Блажена Дева: поднесувајќи ја заедничката судбина на човештвото, таа може уште поуспешно да го врши своето духовно мајчинство кон оние што се приближуваат до последниот миг од својот живот.
Генерална аудиенција на папата Иван Павле II, среда, 25 јуни 1997 година
