Во својата порака за 34. Светски ден на болните, папата Лав XIV упатува силен и актуелен апел до Црквата и општеството: повторно да го откријат сочувството не како апстрактно чувство, туку како активна, социјална и споделена љубов. Вдаховен од параболата за добриот Самарјанин и енцикликата Fratelli tutti, Светиот Отец ги става болните во центарот на христијанското и човечкото искуство.
Овој 34. Светски ден на болните ќе биде свечено прославен на 11 февруари 2026 година во Чиклајо, Перу – избор кој не е случаен. Токму од перифериите, нагласи папата Лав XIV, Црквата е повикана да гледа кон светот, кон страдањето и кон човечката кршливост. Чиклајо, длабоко поврзан со мисионерскиот и пастирски пат на Папата, станува симбол на Црква која не набљудува од далечина, туку живее покрај болните и ранливите.
Темата на овогодишната порака – „Сочувството на Самарјанинот: Љубов преку поднесување на болката на другите“ – јасно ја зацртува насоката: не бегство од болката, туку близина; не апстрактни зборови, туку конкретни гестови; не индивидуализам, туку заедништво.
Параболата што продолжува да нè искушува
Во центарот на размислувањето е добро познатата парабола од Евангелието по Лука за човекот нападнат на патот од Ерусалим до Ерихон. Папата Лав XIV потсетува дека ова не е само поучна приказна, туку огледало во кое секоја генерација мора да се погледне себеси. Свештеникот и Левитот го гледаат ранетиот човек, но „поминуваат“. Самарјанинот – странец и отфрлен во општеството од тоа време – застанува, се приближува и ја презема одговорноста.
Папата во овој гест гледа критика на модерната култура на брзина, ефикасност и рамнодушност. Во свет каде што времето се мери во однос на продуктивноста, болниот често се перцепира како „пречка“ или „товар“. Сепак, Самарјанинот „губи време“ – и токму во ова трошење се раѓа вистинската љубов.
Да се биде ближен: избор, а не несреќа
Светиот Отец нагласува една клучна вистина: Исус не одговара директно на прашањето „Кој е мојот ближен?“, туку го свртува – „Кој, пак, од тие тројца ти се чини дека му беше ближен на оној, што падна во рацете на разбојниците?“ Близината не е дадена, туку одлуката. Не зависи од сродството, националноста или општествениот статус, туку од слободниот избор за соочување со болката на другиот.
Да се биде ближен значи доброволно да се пристапи, да се споделува, да се презема ризикот од средба. Христијанската љубов, нагласува Папата, не е пасивно сочувство, туку активна солидарност. Самиот Христос е вистинскиот Самарјанин кој се наведнуваше над ранетото човештво и ја плати цената на нашето исцелување.
Љубов што се дава себеси, а не само помага
Папата Лав XIV прави важна разлика помеѓу филантропијата и христијанската љубов. Грижата за болните не е ограничена само на обезбедување услуги или задоволување на потребите. Вистинската емпатија значи давање себеси – време, внимание, присуство.
Тука Папата потсетува на сведоштвото на Свети Фрањо од Асизи, кој ја открил „сладоста“ на љубовта токму преку средбата со лепрозните. Болниот човек не е предмет на милосрдие, туку место на средба со Христос.
Сочувството како заедничко послание
Втората главна линија на пораката е социјалната димензија на сочувството. Самарјанинот не дејствува сам – тој му ги доверува ранетите на гостилничарот и создава мрежа на грижа. Ова, нагласува папата Лав XIV, е слика за Црквата и општеството повикани заедно да се грижат за болните.
Светиот Отец зборува од лично искуство, потсетувајќи се на Перу, каде што видел како семејствата, соседите, медицинските работници и пасторалните работници формираат „синџири на милосрдие“. Оваа грижа не е секундарна активност, туку вистинско црковно дејство и критериум за зрелоста на општеството.
Болниот човек – мерка за здравјето на општеството
Папата Лав XIV потсети Свети Кипријан, кој, уште во античко време, во третманот на болните гледал испит за правдата и човечноста на општеството. Кој останува покрај страдалникот? Кој не го напушта? Кој ја презема одговорноста кога за тоа е потребно труд?
Во оваа смисла, болното лице не е „проблем“, туку повикот – за солидарност, за преиспитување на приоритетите, за обновување на општествените врски.
Љубовта кон Бога и љубовта кон ближниот се неразделни
Во третиот дел од пораката, Папата ја става грижата за болните во светлината на двојната заповед за љубовта. Љубовта кон Бога не може да биде вистинска ако не се изразува во љубов кон страдалникот. Во конкретното служење се испитува автентичноста на верата.
Оваа перспектива, исто така, овозможува ново разбирање на самољубието. Вистинското достоинство на една личност не се темели на успех, кариера или општествено признание, туку на нејзината способност да живее во однос – со Бога и со другите.
Самарјански начин на живот за наше време
Како заклучок, папата Лав XIV упатува итен апел за „самарјански“ стил на христијански живот – инклузивен, храбар и солидарен. Во свет обележан со поделби и страв, тој во братската љубов го гледа единствениот вистински лек за раните на човештвото.
Посланието завршува со молитва до Дева Марија, здравје на болните, и со апостолски благослов за болните, нивните семејства, здравствените работници и сите кои секојдневно застануваат да размислат за човечката болка.
Ватикан њуз/к.мк
