Ватиканската издавачка куќа објави нова книга од папата Лав XIV со наслов „Разоружан и разоружувачки, мирот е дар“. Во книгата, уредена од Алесандро Банфи, се собрани обраќањата и размислувањата на папата Лав XIV за мирот, од неговиот избор на 8 мај 2025 година до денес.
Книгата веќе е достапна на италијански јазик, а наскоро ќе биде објавена и на англиски. Збирката започнува со досега необјавен текст од Папата.
Папата Лав XIV
„Мир вам“ беше првиот поздрав на воскреснатиот Исус до апостолите. – Иван 20,19
Тоа беше и првиот дар што воскреснатиот Христос им го понуди на своите пријатели и на целиот свет: мирот. Но тој дар не дојде „евтино“. Прославеното тело на Учителот од Назарет ги носеше раните од Страдањето. Тој ја искуси омразата, насилството и распнувањето на светот. Разоружан и разоружувачки, Исус Христос ја поднесе неправдата и воскресна. Евангелското благовестие влегува во историјата. И денес влегува во неа, како што влезе пред две илјади години.
Мирот е голема желба што ги разбранува срцата на многумина, но истовремено е и често загрозен, погазен и исмеан. Денес околу 103 држави на некој начин се вклучени во воени судири на Земјата. Оружјето експлодира и убива во Украина, на Блискиот Исток, во Судан, во Мјанмар, во Јемен, во Конго и во многу други места.
Мојот сакан претходник, папата Фрањо, во свое време го употреби изразот „трета светска војна во делови“, за да ја опише состојбата на раширен конфликт, без преседан од крајот на Втората светска војна. Прегледувајќи ги моите обраќања на оваа тема, сега собрани во оваа антологија, би сакал да истакнам неколку аспекти што ми се особено блиски до срцето.
Пред сè, мирот е одговорност. Ако нашиот прв порив пред проблем, напнатост или навреда е да ги осудиме другите, да ги обвинуваме, па дури и да ги понижуваме, тогаш неизбежно околу нас прво ќе расте рамнодушноста, а потоа и омразата.
Постои начин на гледање на стварноста што уништува, наместо да гради. Затоа мирот започнува од мене. Започнува од нас.
Свети Августин вели: „Времињата се тешки, времињата се мачни, времињата се бедни. Живеј добро и ќе ги промениш времињата живеејќи добро. Ќе ги промениш времињата и тогаш нема да имаш за што да се жалиш.“
Не можеме да бараме мир од моќниците на светот ако не почнеме самите да го живееме, почнувајќи од нашите секојдневни односи: во семејствата, во домовите, во градовите и на работните места. Мирот се гради со мали секојдневни гестови: подарена насмевка, простување на навреда, љубезен збор.
Понатаму, мирот се гради со вистина. Дури и оние што војуваат тврдат дека дејствуваат „во име“ на мирот. Никој нема смелост отворено да каже дека сака војна заради самата војна. Дури и моќниците на Земјата знаат дека секој човек тежнее за правда и сака да живее во мир.
Особено по страшните последици од Хирошима и Нагасаки, прибегнувањето кон војна сè повеќе е „авантура без враќање“, како што нагласи свети Иван Павле II.
Повеќе пати го повторив силниот апел што свети Павле VI го упати до Собранието на Обединетите нации. Она што ги обединува луѓето, забележа мојот почитуван претходник, е завет запечатен „со заклетва што треба да ја промени идната историја на светот: никогаш повеќе војна, никогаш повеќе војна! Мирот, мирот треба да ја води судбината на народите и на целото човештво.“
Особено во атомската ера, вистината мора јасно да се пробие: нуклеарното оружје не создава мир, туку разоружувањето. Оваа вистина, која изгледаше јасна во минатите децении кога бевме сведоци на нуклеарно намалување на вооружувањето, денес е замаглена од трката во вооружување што плаши и вознемирува.
Пејачот, текстописец и поет Боб Дилан, говорејќи симболично за атомската бомба, со остри зборови ја осуди како нешто создадено, поседувано и управувано од човекот.
Денес Црквата понизно им го поставува прашањето на сите: мора ли човечкиот род да продолжи да живее на Земјата? Спојот меѓу сајбер-просторот и глобалното вооружување нè принудува сериозно да го поставиме ова прашање.
Мирот бара сведоци. Оваа антологија ни го покажува тоа преку силата на многу лица. Споменатите личности, меѓу кои и блажениот Флориберт Бвана Чуи и Божјите слуги Џорџо Ла Пира и Дороти Деј, се симболи на многу мажи и жени што го негувале мирот лично, надминувајќи го искушението на корупцијата, помагајќи им на сиромашните и поддржувајќи ја дипломатијата.
Заедно со познатите мажи и жени, мирот го воплотуваат и „малку познати протагонисти“, кои ја следеле сопствената совест.
Историјата веќе нè видела блиску до нуклеарна катастрофа. Записите сведочат дека одлуката на еден човек, советскиот офицер Станислав Петров, придонела да се избегне можна глобална атомска војна.
Тоа се случило на 26 септември 1983 година. Радарите во бункер во близина на Москва, каде што Петров бил на должност, сигнализирале наводно лансирање на повеќе интерконтинентални балистички ракети од Соединетите Американски Држави кон Советскиот Сојуз. Но станувало збор за грешка на советскиот сателитски систем за детекција.
Петров не постапил според наредбите и одлучил да не го пријави наводниот напад. Тоа била одлука донесена од совеста на човек што знаел дека еден единствен потег може да предизвика милиони смртни случаи.
Свет во кој машините, колку и да се софистицирани и побрзи од нас, би одлучувале да бомбардираат беспомошни луѓе, би бил навистина застрашувачки. Совеста на еден човек може да вреди колку целиот свет.
Конечно, мирот бара надеж. Црквата ќе продолжи да проповеда милосрдие за сите мажи и жени. Ако има нешто што денешниот свет го бара, верувам дека тоа е порака за мирна иднина.
Да гледаме во иднината со надеж, откако повторно ќе ја откриеме пораката на Исус како единствен извор. Зашто ова е суштината на Христовото учење: милосрдието, љубовта и дарувањето на животот за другите ја победуваат смртта, изолацијата и насилството. „Јас дојдов за да имаат живот и да го имаат во изобилие.“ – Иван 10,10
До оние што се во опасност да паднат во искушението на очајот пред толку многу војни што денес се водат во светот, ја упатувам поканата што папата Пиј XI ја упати до целата Црква: „Да Му благодариме на Бога што нè повикува да живееме меѓу сегашните тешкотии. На никого повеќе не му е дозволено да биде просечен.“
Нека Бог нè води по патиштата на ненасилството. Нека верниците и луѓето со добра волја никогаш не престанат да работат како градители на мирот. Нека секој човек го направи мирот своја животна цел.
Од Ватикан, 19 јуни 2026 година
Белешки
Сп. Global Peace Index 2026, Сиднеј, 2026.
Свети Августин, Проповеди, 311, 8,8.
Свети Јован Павле II, Молитва за мир, 2 февруари 1991 година.
Свети Павле VI, Обраќање до Организацијата на Обединетите нации, 4 октомври 1965 година.
Сп. Боб Дилан, Go Away Bomb, 1963.
Ватикан њуз/к.мк
